W dniu 26 marca 2026 r. opublikowano rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zmieniające wykaz najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS) i natężeń (NDN) czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Akt ten aktualizuje rozporządzenie z 12 czerwca 2018 r. i został opublikowany w Dzienniku Ustaw (Dz.U. 2026 poz. 447).
Najważniejsze merytoryczne zmiany
– Dostosowanie do prawa UE – nowelizacja wprowadza odwołania do najnowszych dyrektyw unijnych, w tym zmian dotyczących ochrony przed azbestem oraz nowych limitów dla ołowiu i diizocyjanianów. To formalne wdrożenie unijnych wymogów do polskiego porządku prawnego.
– Nowe i zaktualizowane wartości NDS/NDSCh – rozporządzenie wprowadza konkretne wartości dopuszczalne dla szeregu diizocyjanianów (m.in. MDI, TDI, HDI) z określonymi NDS i NDSCh obowiązującymi do określonej daty przejściowej. Dla części substancji ustalono niższe limity niż dotychczas, co zwiększa wymogi ochronne.
– Rozszerzenie wykazu substancji – do załącznika dodano nowe związki chemiczne objęte wartościami dopuszczalnymi (m.in. związki nitrozowe, nowe rozpuszczalniki i inne substancje o udokumentowanej toksyczności).
– Nowe elementy metodyczne – wprowadzono ujednolicone zasady przeliczania wyników pomiarów i wzór do przeliczania stężeń z warunków rzeczywistych na warunki odniesienia, co ma poprawić porównywalność i interpretację pomiarów środowiska pracy.
Skutki praktyczne dla pracodawców i służb BHP
– Aktualizacja oceny ryzyka – pracodawcy powinni niezwłocznie zweryfikować karty charakterystyki, oceny narażenia i procedury pracy z substancjami objętymi zmianami.
– Monitoring i pomiary – tam, gdzie limity uległy zaostrzeniu lub pojawiły się nowe NDS/NDSCh, konieczne są dodatkowe pomiary środowiska pracy oraz korekta harmonogramów badań.
– Środki ochrony – może być konieczne wzmocnienie wentylacji, stosowanie wyższej klasy środków ochrony indywidualnej oraz ograniczenie czasu ekspozycji pracowników.
– Szkolenia i dokumentacja – obowiązek informowania i szkolenia pracowników o nowych zagrożeniach oraz aktualizacja instrukcji i rejestrów narażeń.
Rekomendacje krótkoterminowe
1. Przeprowadzić przegląd substancji krytycznych – lista priorytetowa: diizocyjaniany, ołów i jego związki, azbest, substancje nowo wprowadzone.
2. Zlecić pomiary tam, gdzie limity się zmieniły – szczególnie przy wprowadzeniu NDSCh (stężeń chwilowych).
3.Zaktualizować procedury i szkolenia – uwzględnić nowe wartości i metody przeliczania wyników pomiarów.
Podsumowanie
Nowelizacja z 26 marca 2026 r. to istotny krok w kierunku zaostrzenia ochrony zdrowia pracowników i harmonizacji polskich przepisów z unijnymi standardami. Pracodawcy powinni potraktować zmiany jako sygnał do pilnej weryfikacji oceny ryzyka, procedur pomiarowych i środków ochronnych, aby zapewnić zgodność z nowymi wymaganiami i ograniczyć ryzyko chorób zawodowych.